Διακηρυξη που υιοθετηθηκε στο Βεντοτενε στις 30 Αυγουστου 2026

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΝΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Τα μέλη της Τρίτης Επιτροπής Δράσης Jean Monnet για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, υπενθυμίζοντας για ακόμη μία φορά τα διδάγματα της σκέψης και της δράσης του Jean Monnet και του Altiero Spinelli, οι οποίοι αφιέρωσαν τη ζωή τους στην οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας, συμβάλλοντας στη θεμελίωση και τη διαμόρφωση των ακρογωνιαίων λίθων της, μεταξύ άλλων μέσω του Μανιφέστου του Βεντοτένε και της Διακήρυξης Schuman, απευθύνουν την παρούσα έκκληση προς τους πολίτες, τους ακτιβιστές, τους βουλευτές, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, καθώς και προς τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να υπενθυμίσουν ότι έχει έρθει η στιγμή να αποδείξουμε πως οι Ευρωπαίοι μπορούν, για ακόμη μία φορά, να μετατρέψουν την κρίση σε ευκαιρία και να προωθήσουν περαιτέρω την ευρωπαϊκή ενότητα:

Η πολυμερής παγκόσμια τάξη επιδεινώνεται με ταχείς ρυθμούς. Υπό τον Donald Trump, οι Ηνωμένες Πολιτείες μετατράπηκαν σε επικριτή και υπονομευτή της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, διεθνείς θεσμούς και ανοικτές αγορές — μιας τάξης την οποία οι ίδιες οικοδόμησαν και ηγήθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως αποτυπώνεται στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που υιοθέτησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες τον Νοέμβριο του 2025, οι ΗΠΑ έχουν πλέον αποστασιοποιηθεί επισήμως από την ίδια την έννοια της «Δύσης», την οποία κάποτε ενσάρκωναν.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, άλλοτε στρατηγικός σύμμαχος, αντιμετωπίζεται πλέον, στα μάτια της Ουάσιγκτον, ως ανταγωνιστής που πρέπει να αποδυναμωθεί. Παρά τις βαριές απώλειες, η Ρωσία του Putin συνεχίζει τον επιθετικό της πόλεμο κατά της Ουκρανίας, καθώς και τις υβριδικές επιθέσεις εναντίον κρατών μελών της ΕΕ. Παρά τις εμφανείς δυσκολίες, ο Putin παραμένει αποφασισμένος να καταστρέψει όλα όσα αντιπροσωπεύει η Ευρώπη. Και όλα αυτά ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται και η αποσταθεροποίηση απειλεί να παραλύσει το διεθνές εμπόριο και να διακόψει τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο, πετρέλαιο, λιπάσματα και άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες.

Υπό την ηγεσία του Xi, η Κίνα εδραιώνεται ως νέα ηγεμονική δύναμη — ακόμη και ως πρότυπο προς μίμηση για άλλους — αξιοποιώντας τόσο την κυριαρχία της σε πολλούς κρίσιμους τομείς, από τις σπάνιες γαίες έως τις νέες τεχνολογίες, όσο και τα στρατηγικά σφάλματα της κυβέρνησης Trump. Επιπλέον, μπροστά στην επιταχυνόμενη κλιματική κρίση, η οποία πλήττει ιδιαίτερα την Ευρώπη και τη Μεσόγειο, με τις δραματικές πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν και πάλι σε ολόκληρη την ήπειρο το καλοκαίρι του 2026, καθίσταται ολοένα και πιο εμφανής η απουσία αποτελεσματικής παγκόσμιας διακυβέρνησης απέναντι στις πολλαπλές κρίσεις που επηρεάζουν τον κόσμο στο σύνολό του.

Μπορεί, ωστόσο, να διαπιστωθεί ένας βαθμός ευρωπαϊκής στρατηγικής αφύπνισης — μια δυναμική που πρέπει να συνεχίσει να ενισχύεται τους επόμενους μήνες, έως τις εθνικές εκλογές του 2027 σε αρκετά κράτη μέλη. Για πρώτη φορά, οι Ευρωπαίοι οφείλουν να διασφαλίσουν οι ίδιοι την άμυνα και την οικονομική και τεχνολογική τους ασφάλεια. Η ΕΕ χρειάζεται ενιαία εξωτερική πολιτική και κοινό αμυντικό σύστημα, ώστε να διαμορφώσει έναν κυρίαρχο διεθνή ρόλο, να αντιμετωπίσει τους ανταγωνιστικούς ιμπεριαλισμούς και να προωθήσει την ειρήνη, την πολυμέρεια και μια νέα παγκόσμια τάξη βασισμένη σε κανόνες και στην αποτελεσματική εφαρμογή του διεθνούς κράτους δικαίου, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης του ρόλου των Ηνωμένων Εθνών. Η επικείμενη Στρατηγική Ασφάλειας της ΕΕ θα πρέπει να ενσωματώνει αυτούς τους στόχους, συμπεριλαμβανομένης της συγκρότησης ενός παγκόσμιου συνασπισμού γνήσιων φιλελεύθερων δημοκρατιών και της ανάληψης της εδαφικής άμυνας ως ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, οι πολιτικοί και θεσμικοί μηχανισμοί της Ένωσης είναι ανεπαρκείς για την επίτευξη αυτών των στόχων. Η ΕΕ εξακολουθεί να φέρει το παραλυτικό βάρος της ομοφωνίας στην εξωτερική και αμυντική πολιτική, ακόμη και μπροστά στην επανεμφάνιση της λογικής της σκληρής ισχύος στις διεθνείς σχέσεις, και αποδεικνύεται ανεπαρκής στην προάσπιση των συμφερόντων και των αξιών της: της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης, του κοινωνικού κράτους και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Είναι επίσης σαφές ότι, ακόμη και σε ζητήματα που αφορούν την Ενιαία Αγορά και την Οικονομική και Νομισματική Ένωση, η αντίληψη του κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος πρέπει να υπερισχύει των στενών εθνικών συμφερόντων.

Απαιτούνται διαρθρωτικές αλλαγές, εάν η Ένωση θέλει να διασφαλίσει την οικονομική της ανταγωνιστικότητα, την κλιματική και κοινωνική βιωσιμότητα, την τεχνολογική ανάπτυξη και την ασφάλειά της, καθώς και να εδραιώσει τον ρόλο και τη στρατηγική της αυτονομία, αρχής γενομένης από την εφαρμογή των συστάσεων που περιλαμβάνονται στις Εκθέσεις των Mario Draghi, Enrico Letta και Sauli Niinistö. Αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των πολιτών — η μόνη αποτελεσματική απάντηση σε εκείνους τους εθνικιστές και αντιδημοκρατικούς πολιτικούς, των οποίων η χρηματοδότηση και ο συντονισμός τους θέτουν στην υπηρεσία ξένων δυνάμεων. Η αντιπαράθεσή μας είναι με αυτούς τους πολιτικούς και με αυτή τη χρηματοδότηση, όχι με τα εκατομμύρια των Ευρωπαίων που τους ψήφισαν και τους οποίους η Ένωση πολύ συχνά απέτυχε να προστατεύσει.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το κεντρικό στοιχείο της δημοκρατικής νομιμοποίησης της ΕΕ. Ωστόσο, στερείται ορισμένων παραδοσιακών κοινοβουλευτικών εξουσιών, πρωτίστως δημοσιονομικών αρμοδιοτήτων, πλήρους δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας και της εξουσίας να αποφασίζει για ζητήματα ειρήνης και πολέμου.

Όσον αφορά στους πόρους, ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι δραματικά ανεπαρκής για να ανταποκριθεί στις ολοένα πιεστικότερες προκλήσεις. Η από κοινού δαπάνη πόρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξοικονομεί χρήματα σε εθνικό επίπεδο, αποφεύγοντας επικαλύψεις και επιτυγχάνοντας οικονομίες κλίμακας. Μεμονωμένα, τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν τα μέσα για να αντιμετωπίσουν τις σημερινές προκλήσεις, ενώ οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν μια συντριπτική συναίνεση των πολιτών υπέρ μεγαλύτερης ευρωπαϊκής ενότητας, αλληλεγγύης και συνοχής, μεταξύ άλλων στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας.

Η υποστήριξη αυτή συνυπάρχει με τη δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές αποφάσεις καθυστερούν, λαμβάνονται χωρίς επαρκή έλεγχο ή δεν λαμβάνονται καθόλου. Οι πολίτες δεν απορρίπτουν την Ευρώπη· απορρίπτουν μια Ευρώπη που αδυνατεί να αποφασίσει. Η αντιμετώπιση του δεύτερου αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση του πρώτου. Αυτό απαιτεί περισσότερη κοινή κυριαρχία και νέες ευρωπαϊκές εξουσίες και αρμοδιότητες στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής, της ασφάλειας, της δημοσιονομικής, οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής, συνοδευόμενες από επαρκή προϋπολογισμό. Ο πολυετής αυτός προϋπολογισμός θα πρέπει να στηρίζεται σε σημαντικούς πραγματικούς ίδιους πόρους αντί να εξαρτάται από τις εθνικές συνεισφορές και να συμφωνείται με την εφαρμογή της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, υπερβαίνοντας έτσι τον κανόνα της ομοφωνίας.

Η αντίδραση της ΕΕ στην υγειονομική κρίση της COVID και η βοήθεια που παρασχέθηκε στην Ουκρανία κατέδειξαν τις δυνατότητές της. Χάρη στην αταλάντευτη υποστήριξη της ΕΕ και των κρατών μελών της κατά τους τελευταίους μήνες και τα τελευταία χρόνια, η ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας έχει φθάσει σε σημείο καμπής και η θέση του Putin είναι πλέον δυσκολότερη. Η δέσμευση ευρωπαϊκών κονδυλίων για αυταρχικές κυβερνήσεις στην Πολωνία και την Ουγγαρία διευκόλυνε τους πολίτες να επαναφέρουν τη δημοκρατία μέσω της ψήφου τους· απαιτούνται, ωστόσο, μεταρρυθμίσεις ώστε η ελευθερία των πολιτών να μην μπορεί ποτέ ξανά να υπονομεύεται επί χρονικό διάστημα που μπορεί να φθάνει ακόμη και τα δεκαέξι χρόνια.

Επιπλέον, είναι προφανές ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καταλήξουν σε συναίνεση μόνο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, αποφασίζοντας συχνά πολύ λίγα και πολύ αργά, μέσα από συμβιβασμούς χωρίς μακροπρόθεσμο όραμα. Αυτό δεν αρκεί: η ΕΕ πρέπει να δρα, όχι απλώς να αντιδρά. Στην ομιλία του στο Άαχεν, ο Mario Draghi τόνισε: «Έχουμε φθάσει σε ένα σημείο όπου οι αποφάσεις που πρέπει να λάβει η Ευρώπη δεν μπορούν πλέον να περιοριστούν εντός του θεσμικού πλαισίου που έχουμε κληρονομήσει. Ορισμένες απαιτούν μια κλίμακα που μόνο η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει. Άλλες απαιτούν έναν βαθμό δημοκρατικής νομιμοποίησης που πρέπει να οικοδομηθεί από τη βάση προς τα πάνω». Εάν τουλάχιστον μια ομάδα κρατών μελών δεν αποφασίσει να προχωρήσει περαιτέρω στην οικοδόμηση κοινής κυριαρχίας, οι Ευρωπαίοι θα παρασυρθούν από τις εξελίξεις και θα καταστούν δορυφόροι των νέων παγκόσμιων δυνάμεων.

Η ομοφωνία στο Συμβούλιο μπορεί να ξεπεραστεί μέσω των «ρητρών γέφυρας» (passerelle clauses), τόσο γενικά όσο και σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική ή το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Απαιτείται, όμως, ομοφωνία για να ξεπεραστεί η ομοφωνία. Ακριβώς γι’ αυτό η πρότασή μας δεν στηρίζεται αποκλειστικά στις ρήτρες γέφυρας. Μια κυβέρνηση που δεν είναι διατεθειμένη να ψηφίσει υπέρ της αλλαγής μπορεί, παρ’ όλα αυτά, να μετακινηθεί από το κόστος της άρνησής της — από ένα Κοινοβούλιο που αρνείται τη συγκατάθεσή του για τον προϋπολογισμό και τη διεύρυνση, από μια πρόταση μεταρρύθμισης των Συνθηκών, από έναν συνασπισμό προθύμων που προχωρεί χωρίς αυτήν και από τους ίδιους τους ψηφοφόρους της.

Ήδη από το 1984, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε το σχέδιο Συνθήκης Spinelli, ενώ την άνοιξη του 2021 είχε υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μια πρώτη πρόταση για συνολική μεταρρύθμιση των Συνθηκών. Επιπλέον, τον Νοέμβριο του 2023 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέβαλε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λεπτομερή πρόταση συνολικής μεταρρύθμισης των Συνθηκών, η οποία επιτρέπει τη σύγκληση Συνέλευσης με απλή πλειοψηφία των κυβερνήσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Η ανάγκη αυτή για μεταρρύθμιση της ΕΕ επιβεβαιώθηκε περαιτέρω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το φθινόπωρο του 2025, με την υιοθέτηση δύο ψηφισμάτων-ορόσημων σχετικά, αντιστοίχως, με τις θεσμικές πτυχές της Έκθεσης Draghi και τις θεσμικές συνέπειες της διεύρυνσης της ΕΕ. Και τα δύο ψηφίσματα υιοθέτησαν ρητά το σχέδιο του Κοινοβουλίου του 2023 για τη μεταρρύθμιση των Συνθηκών ως πλαίσιο αναφοράς για το συνταγματικό μέλλον της Ένωσης, καθιστώντας σαφές ότι η ΕΕ μπορεί να επιτύχει τους βασικούς της στόχους μόνο υπερβαίνοντας τις κατακερματισμένες εθνικές προσεγγίσεις, ενισχύοντας τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο Ένωσης και, όπου απαιτείται, προωθώντας τις μεταρρυθμίσεις των Συνθηκών που έχει ήδη προτείνει το Κοινοβούλιο. Το δεύτερο ψήφισμα επιβεβαίωσε περαιτέρω ότι η νομική βάση για μια Ευρωπαϊκή Κοινή Άμυνα υφίσταται ήδη στις ισχύουσες Συνθήκες, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η διεύρυνση και η θεσμική μεταρρύθμιση πρέπει να προχωρήσουν από κοινού.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν έχει συζητήσει τη συνταγματική πρόταση του Κοινοβουλίου, παραβιάζοντας την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή Δράσης έχει υποστηρίξει την αναφορά για μια Πράξη για την Ένωση (Union Act) — η οποία ζητεί την παράλληλη ενεργοποίηση των άρθρων 42 (Ευρωπαϊκή Κοινή Άμυνα) και 48 (μεταρρύθμιση των Συνθηκών) της ΣΕΕ — και προωθεί έναν δημόσιο διάλογο με τη συμμετοχή των πολιτών, της κοινωνίας των πολιτών και όλων των θεσμικών επιπέδων, με στόχο τον καθορισμό της νέας θεσμικής και πολιτικής αρχιτεκτονικής της ΕΕ, ενόψει και της διεύρυνσης προς την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς και, δεδομένης της εξέλιξης της κοινής γνώμης στις χώρες αυτές, ακόμη και προς το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισλανδία.

Για να αρθεί το αδιέξοδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα μπορούσε να εξαρτήσει την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού του 2027 και την υιοθέτηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) 2028–2034 από την ενεργοποίηση των ρητρών γέφυρας και την έναρξη της διαδικασίας μεταρρύθμισης των Συνθηκών. Επιπλέον, οι Συνθήκες Προσχώρησης θα πρέπει να προβλέπουν την υπέρβαση της ομοφωνίας ως μέτρο προετοιμασίας της Ένωσης για τη διεύρυνση. Η διεύρυνση αυτή αναμένεται να οδηγήσει την Ένωση από τα 27 έως και τα 37 κράτη μέλη μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Γνωρίζουμε ότι η προϋπόθεση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως «ομηρία» των υποψήφιων χωρών από την εσωτερική μεταρρύθμιση της Ένωσης. Ισχύει το αντίθετο. Μια Ένωση τριάντα επτά κρατών μελών που κυβερνάται με ομοφωνία θα ήταν εντελώς ανίκανη να λαμβάνει αποφάσεις, ενώ τα νέα μέλη θα εντάσσονταν σε έναν οργανισμό που δεν θα μπορούσε πλέον να ενεργήσει — και ταυτόχρονα θα κατηγορούνταν, το καθένα ξεχωριστά, κάθε φορά που αυτός θα αποτύγχανε. Η μεταρρύθμιση παράλληλα με τη διεύρυνση προστατεύει όσους πρόκειται να ενταχθούν· η διεύρυνση χωρίς μεταρρύθμιση θα ισοδυναμούσε με μια ευγενικά διατυπωμένη προδοσία τους.

Καλούμε επίσης το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενοποιήσει σε συνταγματική μορφή το σχέδιο μεταρρύθμισης των Συνθηκών του 2023, αποστέλλοντάς το απευθείας στα εθνικά κοινοβούλια προς συζήτηση και έγκριση, και να συγκαλέσει Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη (Assise), με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και κατά το πρότυπο της πρώτης Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης, προκειμένου να συμφωνηθούν με τα εθνικά κοινοβούλια κοινές θέσεις σχετικά με το ΠΔΠ και τη μεταρρύθμιση της ΕΕ.

Στο μεταξύ, τα κράτη μέλη που επιθυμούν να ενισχύσουν την κοινή κυριαρχία θα πρέπει να προχωρήσουν σε διαφοροποιημένη ενοποίηση, συγκροτώντας μια προ-ομοσπονδιακή πρωτοπορία μέσω ενός συνεκτικού συνόλου ενισχυμένων συνεργασιών. Οι δύο αυτές οδοί είναι συμπληρωματικές και όχι εναλλακτικές: η μεταρρύθμιση σε επίπεδο των 27 παραμένει ο στόχος, ενώ η πρωτοπορία είναι εκείνη που διατηρεί τον στόχο αξιόπιστο εάν η μεταρρύθμιση παρεμποδιστεί και καθιστά ορατό το κόστος της παρεμπόδισής της. Οι συνεργασίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία στον τομέα της άμυνας, κατά το πρότυπο του ευρώ και του Σένγκεν, συγκροτώντας μια συνταγματική Ένωση εντός της Ένωσης.

Ένας τρόπος προόδου προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να είναι μια ομάδα κρατών μελών να αποφασίσει να μοιραστεί περαιτέρω κυριαρχία μέσω, για παράδειγμα, ενός μηχανισμού «Ευρώπης των Έξι+» — των έξι πολυπληθέστερων κρατών μελών, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60% του πληθυσμού της ΕΕ και περίπου το 70% του ΑΕΠ της (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία και Κάτω Χώρες) — ο οποίος, μέσω μιας λειτουργικής Συνθήκης, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις μεταξύ τους διαφορές και να αντικαταστήσει την ομόφωνη λήψη αποφάσεων με σύστημα ειδικής πλειοψηφίας. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει την εξέλιξη του σχεδίου που σήμερα είναι γνωστό ως «E6+» και βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση από τον Ιανουάριο του 2026. Η ομάδα αυτή θα πρέπει να παραμένει ανοικτή σε όλα τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συμμετάσχουν καλόπιστα και είναι διατεθειμένα να λαμβάνουν αποφάσεις με πλειοψηφία.

Ο Draghi έχει ζητήσει μια πρωτοποριακή πρωτοβουλία από ομάδα κρατών, η οποία θα αρχίσει με πραγματιστικό τρόπο να ανοίγει τον δρόμο προς μια πλήρως ανεπτυγμένη προ-ομοσπονδία, μέσω συνεργασίας — ανοικτής σε όσους επιθυμούν να συμμετάσχουν — σε συγκεκριμένους τομείς. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Κοινής Άμυνας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, με ομοιογενή όμως σύνθεση, και στις δύο περιπτώσεις με σκοπό την ανάθεση ουσιαστικής υπερεθνικής εξουσίας στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα στους συγκεκριμένους τομείς. Με αυτόν τον τρόπο θα οικοδομηθεί μια γνήσια προ-ομοσπονδιακή πολιτική ενότητα, με τη ρητή συναίνεση των πολιτών και των εθνικών αντιπροσώπων τους.

Υπενθυμίζουμε επίσης ότι το 2027 περίπου το 60% των Ευρωπαίων πολιτών θα κληθεί να ψηφίσει σε εθνικές εκλογές. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ, αφενός, των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων και, αφετέρου, των εθνικιστών και λαϊκιστών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Σε δέκα χρόνια, οι εκλογές αυτές του 2027 πιθανότατα θα θεωρούνται η στιγμή κατά την οποία οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν — ή δεν αποφάσισαν — να μοιραστούν την κυριαρχία τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες απειλές. Διακυβεύεται το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας και ασφάλειας. Ενόψει αυτών των εκλογών, οι οποίες στην ουσία τους είναι ευρωπαϊκές, οφείλουμε να εκπέμψουμε ένα μήνυμα ενότητας και ελπίδας.

Τέλος, καλούμε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να συγκαλέσει έκτακτη σύνοδο με την ευκαιρία της 70ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης, προκειμένου να υιοθετήσει μια Διοργανική Διακήρυξη για μια Ισχυρότερη Πολιτική Ένωση, να ενεργοποιήσει τις ρήτρες γέφυρας, να εκκινήσει τη διαδικασία μεταρρύθμισης των Συνθηκών — η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει ομάδες Ευρωπαίων πολιτών, μαζί με εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών, ακολουθώντας την καινοτόμο μέθοδο της πρώτης Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης — και να ανοίξει τον δρόμο για μια πρωτοβουλία των πρόθυμων κρατών μελών να μοιραστούν περισσότερη κυριαρχία, μεταξύ άλλων στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας.

Για την προώθηση όλων αυτών των στόχων, η Επιτροπή Δράσης θα συνεδριάσει στη Ρώμη στις 19–20 Μαρτίου 2027 και καλεί όλες τις φιλοευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετάσχουν στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο των Πολιτών και στη διαδήλωση πολιτών που συνδιοργανώνει. Η κινητοποίηση αυτή πρέπει να αποτελέσει την πηγή της πολιτικής πίεσης που θα καταστήσει αξιόπιστους τους θεσμικούς μοχλούς που περιγράφηκαν παραπάνω και απευθύνεται στις κυβερνήσεις που συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ζητούμε, συνεπώς, από κάθε αιρετό εκπρόσωπο και από τους αναγνώστες αυτής της έκκλησης, ατομικά και πριν από τον Μάρτιο του 2027, να κάνουν τρία πράγματα: να υπογράψουν την αναφορά για μια Πράξη για την Ένωση· να ζητήσουν από τους ευρωβουλευτές και τους εθνικούς αντιπροσώπους τους να υποστηρίξουν την ενεργοποίηση των ρητρών γέφυρας και τη σύγκληση της Assise· και να συμμετάσχουν στο Συνέδριο της Ρώμης.

Ασφαλώς, η ενεργοποίηση των ρητρών γέφυρας, οι ενισχυμένες συνεργασίες και η σύγκληση της Assise μπορούν να αποφασιστούν εντός του τρέχοντος θεσμικού κύκλου, ενώ η διαπραγμάτευση και η κύρωση μιας μεταρρυθμισμένης Συνθήκης θα απαιτήσουν αναγκαστικά περισσότερο χρόνο. Αυτό αποτελεί λόγο για να ξεκινήσουμε τώρα, όχι λόγο για να αναβάλουμε. Υποστηρίζουμε ότι οι ευρωπαϊκές εκλογές του 2029 θα πρέπει να αποκτήσουν συνταγματικό χαρακτήρα. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να συγκληθεί ένα δεύτερο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Πολιτών τον Μάιο του 2028, με αφορμή την 80ή επέτειο του Συνεδρίου της Χάγης του 1948, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ανοικτή διάσκεψη για το ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Οι εθνικές κυβερνήσεις δεν έχουν πλέον καμία δικαιολογία: ο δρόμος προς τα εμπρός είναι σαφής και, πάνω απ’ όλα, οι πολίτες ζητούν να τον ακολουθήσουμε. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να εξέλθουν από τη σημερινή τους παράλυση και να αρχίσουν να προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των δραματικών προβλημάτων που πλήττουν τους πολίτες. Στις 9 Μαΐου 1950 δημοσιοποιήθηκε η Διακήρυξη Schuman, προωθώντας το σχέδιο που είχε συμφωνηθεί έναν χρόνο νωρίτερα στο Συνέδριο της Χάγης του 1948 και δηλώνοντας — όχι λιγότερες από τρεις φορές — ότι η Ευρώπη έπρεπε να προχωρήσει προς μια Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Αντιλαμβανόταν συγκεκριμένα την ΕΚΑΧ ως την πρώτη από τρεις υπερεθνικές Ευρωπαϊκές Κοινότητες και ως το πρώτο βήμα προς τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας. Τώρα, ενόψει των εκλογών του 2029, πρέπει να γίνουν περαιτέρω βήματα προς τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας.

Τα επιχειρήματά μας πρέπει να πείσουν τους πολίτες για την απόλυτη αναγκαιότητα μιας αυτόνομης δύναμης της ΕΕ στον σημερινό κόσμο, ο οποίος διαφορετικά θα υποβίβαζε την Ευρώπη σε απλό παράρτημα. Η βασική ταυτότητα κάθε ευρωπαϊκού έθνους παραμένει θεμελιώδης. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι εάν αυτή η ταυτότητα υπηρετείται καλύτερα από μια αδύναμη ή από μια ισχυρή ΕΕ. Και από πού θα προέλθει αυτή η ισχύς; Πολύ απλά, από το να έχει η ΕΕ θέση στο τραπέζι εκείνων που αποφασίζουν προς ποια κατεύθυνση κινείται ο κόσμος. Τόσο από οικονομική όσο και από άποψη ασφάλειας, βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά μη βιώσιμη κατάσταση και πρέπει να εξέλθουμε από αυτήν. Μπορούμε να αναμένουμε την αναζωπύρωση του φιλοευρωπαϊκού αισθήματος και της υποστήριξης προς τη φιλελεύθερη δημοκρατία, όπως συνέβη στην Ουγγαρία. Όμως, η στιγμή για μια μεγάλη απόφαση, ώστε η ΕΕ να αποκτήσει θέση παγκόσμιας δύναμης, είναι τώρα. Η προσδοκία μας για την Ευρώπη, με όλο το πάθος και ίσως τις υπερβολές της, πέρα από το γεγονός ότι είναι λογική και ορθολογική ως προς τα θεμέλιά της, ανταποκρίνεται πλήρως στις προσδοκίες του ίδιου του λαϊκού αισθήματος και, σε τελική ανάλυση, επιδιώκει έναν αναμφισβήτητα ανώτερο σκοπό.

Βρισκόμαστε στο κρίσιμο κατώφλι ενός κόσμου που υφίσταται μη αναστρέψιμους μετασχηματισμούς. Ενός νέου κόσμου, κατά κάποιον τρόπο. Μιας νέας εποχής για την εποχή μας. Βλέπουμε πώς διαστρεβλώνονται οι αντιλήψεις της κοινής γνώμης, πώς κοινωνικοί, κοινοβουλευτικοί και στρατιωτικοί θεσμοί εκτρέπονται ή χειραγωγούνται, πώς μελέτες παρουσιάζονται παραπλανητικά ή αγνοούνται και πώς ψευδεπίγραφες επιστημονικές περγαμηνές και σαρωτικοί ισχυρισμοί χρησιμοποιούνται για να εξαπατήσουν ή να προκαλέσουν σύγχυση στους δημοσιογράφους των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.

Δεν θέλουμε η μεταμέλεια να έρθει όταν θα είναι πλέον πολύ αργά για να έχει αξία. Δεν θέλουμε τα ήδη οικεία χαρακτηριστικά της ΕΕ να γίνουν ξένα· αντίθετα, θέλουμε η ξένη — ή φαινομενικά ουτοπική — ιδέα μιας ισχυρής Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας να γίνει οικεία στον κόσμο, ξεκινώντας από τους ίδιους τους Ευρωπαίους. Έξω από την ΕΕ, άνθρωποι διακινδυνεύουν τη ζωή τους διαδηλώνοντας επειδή θέλουν να ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζει κανείς και, για να το προστατεύσουν αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργήσουν προς το κοινό συμφέρον.

Ήρθε η ώρα να δράσουμε. Ήρθε η ώρα να οικοδομήσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης!

Βεντοτένε, 30 Αυγούστου 2026

Υπογραφές

Josep Borrell Fontelles
Πρώην Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ / Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Raquel García Hermida Van der Walle
Πρόεδρος του Spinelli Group, Ευρωβουλευτής
Πρώην Πρόεδρος του Renew Europe
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Domènec Ruiz Devesa
Πρόεδρος της UEF
Πρώην Ευρωβουλευτής

Andrea Wechsler
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, ΕΛΚ
Πρόεδρος της EUD

Anna Strolenberg
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, Πράσινοι

Benetta Scuderi
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, Πράσινοι

Pascal Smet
Μέλος του Κοινοβουλίου των Βρυξελλών
Πρώην Υπουργός της Φλάνδρας

Jordi Xuclá i Costa
Πρώην βουλευτής, Ισπανία
Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος, Καταλονία

Francisco Aldecoa
Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος, Ισπανία

Lieven Taillie
Συντονιστής του Design Office

Carmine Caputo
Δήμαρχος του Βεντοτένε

Pino Pepe
Αντιδήμαρχος του Βεντοτένε

Προσυπογραφές

Rosen Plevneliev
Πρώην Πρόεδρος της Βουλγαρίας

Toomas Hendrik Ilves
Πρώην Πρόεδρος της Εσθονίας

Guy Verhofstadt
Πρόεδρος του European Movement International
Πρώην Πρωθυπουργός του Βελγίου

Petre Roman
Πρώην Πρωθυπουργός της Ρουμανίας

Mercedes Bresso
Πρώην Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Danuta Hübner
Πρώην Επίτροπος

Brando Benifei
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, S&D

Petras Austrevicius
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, Renew

Sandro Gozi
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, Renew

Jo Leinen
Πρώην Ευρωβουλευτής
Πρώην Πρόεδρος του EMI

Andrew Duff
Πρώην Ευρωβουλευτής
Πρώην Πρόεδρος της UEF

Richard Corbett
Πρώην Ευρωβουλευτής
Πρώην Πρόεδρος της JEF

Roberto Sommella
Πρόεδρος της La Nuova Europa
Δημοσιογράφος

Daniel Freund
Ευρωβουλευτής, Spinelli Group, Πράσινοι

Philippe Laurette
Πρόεδρος, Association Jean Monnet

Alessia Centioni
Πρόεδρος, Civico Europa

Christelle Savall
Πρώην Πρόεδρος της JEF

Luisa Trumellini
Πρόεδρος, Fondazione Mario Albertini

Pier Virgilio Dastoli
Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος, Ιταλία

Giulia Rossolillo
Καθηγήτρια Δικαίου της ΕΕ

Miguel Ángel Martín Ramos
Αντιπρόεδρος, Association Jean Monnet

Nicola Schmit
Πρώην Επίτροπος

Slavoj Žižek
Φιλόσοφος

Εταίροι της Επιτροπής Δράσης

Mathilde Baudouin
Γενική Γραμματέας της UEF

Eric Pestel
Σύμβουλος του Προέδρου
Association Jean Monnet

Moritz Hergl
Πρόεδρος της JEF

Michele Fiorillo
Civico Europa

Μάρτυρας

Stefano Spoltore
Πρόεδρος, Istituto Studi Federalisti Altiero Spinelli

Υποστηρικτές

Κατεβάστε το pdf ΕΔΩ στα αγγλικά